Pewien mądry człowiek powiedział mi kiedyś, bym do kobiet odnosił się tak, jak chciałbym, by inni mężczyźni odnosili się do mojej córki.

 

W greckim przekładzie Pisma Świętego na oznaczenie potomstwa płci pięknej zastosowano grecki rzeczownik thygater. Córki na kartach Biblii na ogół ukazywane są w ścisłej relacji do ich ojców. W patriarchalnych społecznościach starożytnego Bliskiego Wschodu płeć potomstwa nie była bez znaczenia. Oczywiście męski potomek był ceniony w sposób szczególny. Świadczą o tym same liczby. W greckim przekładzie Biblii rzeczownik oznaczający syna występuje w 4239 wersach, natomiast słowo oznaczające córkę możemy spotkać w 581 wersach. A jednak z analizy tych fragmentów wyłania się obraz ojca zatroskanego o córkę. Przykładów można mnożyć wiele. Ja natomiast już tradycyjnie chcę skoncentrować się na pouczeniach Syracydesa.

 

W Mądrości Syracha rzeczownik thygater (córka) występuje 9 razy: Syr 7,24-25; 22,3-4; 26,10; 36,21 (x2); 42,9, 11. Najbardziej rozbudowane pouczenie odnośnie do postępowania ojca wobec córki znajduje się w Syr 42,9-14. W polskim przekładzie Biblii Tysiąclecia (wyd. V) fragment ten brzmi w sposób następujący:

 

Córka dla ojca to skryte czuwanie nocne, a troska o niÄ… oddala sen: w mÅ‚odoÅ›ci, aby przypadkiem nie przekwitÅ‚a jako niezamężna, a gdy wyjdzie za mąż, by przypadkiem nie zostaÅ‚a znienawidzona,  ¹⁰ gdy jest dziewicÄ…, by nie byÅ‚a zbezczeszczona, stajÄ…c siÄ™ w domu ojcowskim brzemiennÄ… - bÄ™dÄ…c z mężem, aby przypadkiem nie wykroczyÅ‚a niewiernoÅ›ciÄ… i zamieszkawszy z nim, nie byÅ‚a niepÅ‚odna.  ¹¹ Nad córkÄ… zuchwaÅ‚Ä… wzmocnij czuwanie, aby nie uczyniÅ‚a z ciebie poÅ›miewiska dla wrogów, przedmiotu gadania w mieÅ›cie i zbiegowiska pospólstwa i by ci nie przyniosÅ‚a wstydu wÅ›ród wielkiego tÅ‚umu.  ¹² Nie pokazuj jej piÄ™knoÅ›ci jakiemukolwiek mężczyźnie ani nie pozwalaj jej przebywać z mężatkami!  ¹³ Jak bowiem z odzienia wychodzÄ… mole, tak przewrotność kobiety - z jednej na drugÄ….  ¹⁴ Lepsza przewrotność mężczyzny niż dobroć kobiety, a kobiety, która wstyd przynosi - to haÅ„ba! (Syr 42,9-14).

 

Greckie rzeczowniki agrypnia (bezsenność) i merimna (troska, opieka, ostrożność, dozór, niepokój) w Mądrości Syracha pojawiają się szczególnie często przy opisie tak istotnego zagadnienia jak praca zawodowa (Syr 38,26-30). Zaangażowany rolnik, hodowca, rzemieślnik czy artysta jest tak pochłonięty swoimi zadaniami, że stać go na wszelkie poświęcenia. Na przykład kowal: wyziewy ognia niszczą jego ciało, a on walczy z żarem pieca - huk młota przytępia jego słuch, a oczy jego są zwrócone tylko na wzorzec przedmiotu; serce swe przykłada do wykończenia robót, a po nocach nie śpi, by dzieło doskonale przyozdobić (Syr 38,28). Syracydes zna także bezsenność i troskę spowodowane bogactwem (Syr 31,1nn). Bezsenność może być także spowodowana łakomstwem (Syr 31,20), natomiast troska sprowadza starość (Syr 30,24).

 

Bardzo zastanawiające jest to, że ojcowska bezsenność i niepokój spowodowane są nie przez samą córkę. Dozoru wymagają raczej jej relacje z innymi członkami społeczności, zwłaszcza tymi płci męskiej. Zadaniem ojca jest rozciągnięcie nad córką takiej opieki, która doprowadzi ją do małżeństwa owocującego potomstwem. Są to zadania o charakterze pozytywnym. Natomiast bezsenność powoduje obawa przed negatywnymi konsekwencjami ojcowskich zaniedbań. Syracydes wymienia ich znacznie więcej. Gdy córka przebywa jeszcze w domu ojca i znajduje się pod jego bezpośrednią opieką, zagrażają jej dwa niebezpieczeństwa. Po pierwsze może przekwitnąć jako niezamężna. Po drugie może zostać, dosłownie, sprofanowana w swym dziewictwie. Interesujące jest, że na katach Biblii słowo oznaczające zbezczeszczenie wielokrotnie występuje w odniesieniu zarówno do sfery sacrum jak i czystości seksualnej. W obu przypadkach za profanację tych świętości groziła w Izraelu śmierć.

 

Troska ojca o córkę nie kończy się po zaślubinach i oddaniu jej pod bezpośrednią opiekę męża. Ojciec teraz musi zatroszczyć się, by jego córka była wierną i płodną żoną, by nie ściągnęła na siebie nienawiści swego męża. Przed ojcem stoi zatem poważne zadanie, którego zlekceważenie może  doprowadzić do nieszczęścia jego dziecka.

 

Jednakże konsekwencjami zaniedbania obowiązków względem córki obarczony będzie przede wszystkim sam ojciec. Syradcydes wymienia następujące skutki: ojciec może stać się pośmiewiskiem dla wrogów i przedmiotem gadania pospólstwa zgromadzonego w mieście, może ściągnąć na siebie wstyd i hańbę.

 

Jeśli ojciec chce odsunąć od siebie niebezpieczeństwo własnego zhańbienia, musi szczególną troską otoczyć córkę. Nie może dopuścić, by jacyś mężczyźni oglądali jej piękno. Nie może dopuścić, by jakieś przewrotne kobiety sprowadziły ją na złą drogę. Jednym słowem, ojciec musi chronić córkę przed niemoralnym towarzystwem.

 

Myślę, że do spostrzeżeń Syracydesa moglibyśmy dziś dopisać nasze współczesne refleksje. Myślę, że byłoby ich niemało. Jednakże chciałbym tutaj omawiany problem usytuować w znacznie szerszej perspektywie jaką jest czystość seksualna, przedmałżeńska i małżeńska. Gdy spotykasz kobietę, pamiętaj, że jest ona czyjąś córką. Traktuj kobiety z taką godnością, z jaką inni mężczyźni powinni traktować twoją córkę.