Barszcz z uszkami, karp, opłatek, bombki, kolorowe lampki, choinka… Czegoś tu jeszcze brakuje. Czegoś, co na stałe wrosło już w naszą tradycję, bez czego dzieci (i chyba nie tylko one) zupełnie nie wyobrażają sobie świąt. Chodzi oczywiście o – prezenty!

Z całą pewnością podarunki nie stanowią kwintesencji obchodów Bożego Narodzenia, jednak obok idei wybaczenia i pojednania, obdarowywanie to bardzo ważny element świątecznej atmosfery. Dobrze rozumiane służy bowiem wyjściu poza własne preferencje oraz wsłuchaniu się w potrzeby i pragnienia bliskich.

Warto przy tej okazji wybrać wartościowe (niekoniecznie w sensie materialnym!) prezenty, które nie tylko sprawią radość obdarowywanemu, ale i w jakiś sposób go ubogacą. Co to może być? Na przykład książki. I choć zabrzmi to dziwacznie, dobrze dobrana książka ma szansę okazać się znakomitym prezentem zarówno dla uwielbiających czytanie, jak i dla tych, którzy na co dzień raczej od niego stronią. Wystarczy tylko uważnie rozejrzeć się po księgarskich półkach.

Mając świadomość, że nie wszyscy znajdą czas na wielogodzinne poszukiwania, poniżej prezentujemy kilkanaście niezwykle interesujących i wartościowych pozycji, których zestawienie być może okaże się pomocne przy dokonywaniu ostatecznego wyboru.

Dla najmłodszych

Są książeczki, które podarowane dziecku, przyniosą podwójną korzyść – sprawią ogromną radość malcowi i wspomogą rodziców w trudnym procesie wychowywania. Do takich pozycji należy czterotomowa seria Jak się zachować?. Autorzy, bez nudnego moralizowania, przedstawiają sytuacje, które mogłyby wydarzyć się w parku, przedszkolu, na przyjęciu i na wakacjach. Dzięki nim dzieci dowiadują się, jakie zasady obowiązują w poszczególnych miejscach i jak dobrze się bawić, nie przeszkadzając innym. Dodatkowo książeczki zaopatrzone są w propozycje niezwykle atrakcyjnych dla przedszkolaków zabaw oraz krótkie porady dla rodziców.

Pragnąc rozbudzić w swoich pociechach czytelnicze pasje, warto sięgnąć po sprawdzonych bohaterów. Z całą pewnością należą do nich miś Paddington oraz żółwik Franklin. Od lat goszczą oni w sercach dzieci (które być może od jakiegoś czasu dziećmi już wcale nie są), a lektura opowieści o ich przygodach może okazać się bardzo przyjemna i dla małych, i dla dużych. Tym bardziej, że historie z udziałem zarówno misia, jak i żółwika, zostały zebrane w wielotomowe serie, co pozwala połączyć dziecięcą potrzebę stabilizacji (codziennie może towarzyszyć im ten sam bohater) z niechęcią dorosłych do tysiąckrotnego czytania tej samej opowieści (za każdym razem można sięgnąć po inną przygodę).

Oczywiście zdarzają się też maluchy, których uwagi nawet najpiękniejsze ilustracje i zabawne historie nie przyciągną na długo. Czy one są dla książek stracone? Absolutnie nie! I dla najbardziej ruchliwych szkrabów można znaleźć doskonałe publikacje. Wystarczy wspomnieć o śpiewniku Co babcia i dziadek śpiewali, kiedy byli mali. Oprócz nut i tekstów zawiera on bowiem dwie płyty z nagraniami piosenek, zarówno w wersji instrumentalnej, jak i wokalnej. A tu nie byle jakie przeboje! „Ojciec Wirgiliusz”, „Mam chusteczkę haftowaną”, „Mało nas do pieczenia chleba”, „Stary niedźwiedź”, „W murowanej piwnicy”, „Zielony mosteczek”… I wiele, wiele innych! Dobór utworów zapewni nie tylko łezkę wzruszenia w oczach przedstawicieli starszych pokoleń, ale i znakomitą zabawę najmłodszym.

Dla nieco starszych

Gry komputerowe, programy telewizyjne, filmy, Internet… To rzeczy, które pochłaniają większość czasu dzieci przez wiele, wiele lat – właściwie od momentu gdy ukończą one uczęszczanie do przedszkola (a niekiedy jeszcze wcześniej) przez wszystkie etapy edukacji. Czy w ich supernowoczesnym, interaktywnym i niezwykle szybkim świecie znajdzie się jeszcze miejsce dla książek?

Prawdopodobnie w wielu przypadkach odpowiedź będzie negatywna. Z czego to wynika? Ogólne rozleniwienie i potrzeba doznawania silnych bodźców to tylko część prawdy. Być może często przyczyna leży gdzie indziej – głównie w fakcie, że dzieci te mają do czynienia przede wszystkim z lekturami szkolnymi, do czytania których są zmuszane, choć niekoniecznie budzą one ich zainteresowanie. Nasuwa się zatem proste rozwiązanie – wystarczy podsunąć swym pociechom książki, które odpowiadają ich pasjom, po brzegi wypełnione są niesamowitymi przygodami, a równocześnie bawią i wzruszają. Jakieś przykłady?

Warte polecenia wydaje się zwłaszcza kilka pozycji. Przede wszystkim bestsellerowe Jaśki, czyli opowieść o sześciu braciach i ich niezwykłych (choć zupełnie realnych, jeżeli weźmie się pod uwagę fakt ciągłego przebywania ze sobą sześciu chłopców o silnych osobowościach) przygodach, inspirowanych dziecięcymi fantazjami oraz pechowością protoplasty rodu. Jaśki z całą pewnością nie rozczarują, zwłaszcza miłośników przygód słynnego Mikołajka.

Nie można również zapominać o książkach nie tak bardzo znanych, choć z całą pewnością nie mniej wartościowych. Zalicza się do nich chociażby Dom przy ulicy Zwyczajnej Marty Sienkiewicz. To pozycja ciepła i mądra, napisana przyjaznym dla dzieci językiem, a równocześnie pełna zaskakujących wydarzeń i – już od pierwszych stron – wciągająca.

Dla miłośników zwierząt nie lada gratką będzie lektura książki Ja, Kotowski Krystyny Piotrowskiej – Breger. Opowieść ta, ukazująca świat widziany z kociej perspektywy, jest na tyle długa, by dzieci zdążyły się do głównego bohatera przywiązać, a równocześnie na tyle krótka, że nie zniechęci nawet najbardziej opornych czytelników.

Dla rodziców

Świąteczne życzenia bywają rozmaite – zależą od sytuacji życiowej poszczególnych osób, od ich pragnień i marzeń, oraz – nie da się ukryć – od elokwencji tego, kto je składa. Jednak pewien element pojawia się właściwie zawsze, zwłaszcza po przekroczeniu pewnej granicy wieku. Czego życzymy niemal wszystkim? Oczywiście zdrowia, bo „ono jest najważniejsze”. Niestety, zdrowie należy do sfery rzeczy, których – mimo najszczerszych chęci – tak naprawdę nikomu ofiarować nie można.

Jednak ten niedostatek choć częściowo rekompensuje możliwość obdarowania bliskich tym, co ułatwi im dbanie o dobrą kondycję, zapobieganie, a nawet zwalczanie wielu chorób. I nie chodzi tu o żadne tabletki! Ich cudotwórcza moc jest mocno kontrowersyjna (chociażby ze względu na liczne działania niepożądane). Dlatego warto sięgnąć do metod o wiele bardziej tradycyjnych. Gdzie je znaleźć? W znakomitej publikacji Program zdrowia św. Hildegardy z Bingen. Dawne lekarstwa na współczesne choroby, opracowanej przez dr. Wigharda Strehlowa. Zawiera ona zarówno ogólne reguły, oparte na zasadzie całościowego spojrzenia na zdrowie człowieka, z uwzględnieniem aspektów fizycznego, duchowego i psychicznego, jak też i szczegółowe wskazania dotyczące profilaktyki i leczenia. Jak radzić sobie z reumatyzmem, miażdżycą, problemami żołądkowymi? Co jeść, by do powstania tych schorzeń nie dopuścić? Na te i wiele innych pytań warto poszukać odpowiedzi w Poradniku zdrowia.

Trudno byłoby znaleźć człowieka, który nie pragnie miłości. Ale choć wszyscy do niej w gruncie rzeczy dążą, niewielu poddaje to zagadnienie głębszej refleksji. A przecież warto zastanowić się, czym tak naprawdę jest miłość, z jakimi wyzwaniami się wiąże oraz w jaki sposób można ją doskonalić. Znakomite źródło inspiracji do podjęcia refleksji na ten temat stanowi dzieło ks. Jana Twardowskiego Tylko miłość się liczy. Zebrane w nim teksty (zarówno krótkie prozatorskie, jak i wiersze) to swoisty hołd dla miłości w jej najrozmaitszych aspektach – mowa tu nie tylko o romantycznej więzi pomiędzy zakochanymi i relacjach z innymi bliskimi osobami (rodzicami, dziećmi, babciami, a nawet teściowymi i ciotkami), ale także o tej miłości najdoskonalszej, niedoścignionej, boskiej. Wysoki poziom dzieła gwarantuje samo nazwisko autora, całym swym życiem i twórczością dowodzącego, że „miłość to jego temat”. Wszystko to sprawia, że Tylko miłość się liczy to doskonały prezent zarówno dla tych, którzy potrzebują wsparcia w codziennym życiu z bliskimi, jak i dla cierpiących z powodu samotności.

Dla ukochanej

O czym marzą kobiety? Próba odpowiedzi na tak postawione pytanie niesie ze sobą duże ryzyko – ryzyko uogólnienia i stereotypizacji. Ale co tam! Warto spróbować. Zatem zdecydowana większość pań marzy o wielkiej miłości, pełnej uniesień namiętności i szaleńczo zakochanym mężczyźnie. Ale to tylko jedna strona medalu. Bo oprócz pragnienia bycia delikatną i pożądaną księżniczką, wiele kobiet chciałoby też móc poszczycić się własną siłą i zaradnością oraz odwagą do brania losu w swoje ręce.

Czy możliwe jest równoczesne marzenie o dwóch tak odmiennych rzeczach? Oczywiście, skłonność do zmienności i skrajności to przecież domena kobiet. Temu prawdopodobnie swoją popularność zawdzięcza Cukiernia pod Amorem Małgorzaty Gutowskiej – Adamczyk. Powieść ta wciąga bowiem swych czytelników w świat, w którym występują wszystkie powyższe elementy – wielkie namiętności, tajemnice, silne osobowości.

Cukiernia to znakomity prezent dla ukochanej, choć ma pewną wadę – przez wiele godzin trudno będzie obdarowaną odciągnąć od lektury.

Inną publikacją, mogącą trafić w najczulsze struny kobiecej duszy są Kobiety Nowego Testamentu Jeana du Mesnila. Książka ta to zbiór refleksji, poświęconych czternastu pojawiającym się głównie na kartach Ewangelii niewiastom, których życie (lub chociażby sposób oceny rzeczywistości) zmieniły się pod wpływem osobistego spotkania z Jezusem.

Warto podarować tę pozycję zwłaszcza tym paniom, które czują się zagubione lub odrzucone, by mogły odnaleźć swoją drogę do samoakceptacji, poczucia własnej wartości i wyjątkowości oraz radości z bycia kobietą. Ale także dla innych będzie to z całą pewnością ciekawa lektura, bo ukazuje odmienny od klasycznego sposób patrzenia na życie i nauczanie Jezusa, widziane z perspektywy niewiast, które w Piśmie Świętym są zaledwie wspomniane (jak np. teściowa Szymona Piotra, kobieta cierpiąca na krwotok, czy żona Piłata).

Dla ukochanego

Nietrudno będzie w tym roku wybrać prezent dla miłośnika fantastyki. Niedawno pojawił się bowiem prawdziwy rarytas – Listy Tolkiena. Zbiór korespondencji, jaką pisarz prowadził przez szereg lat, głównie ze swoimi wydawcami oraz synem Christopherem, dostarcza wielu cennych informacji dotyczących jego warsztatu, sposobu pracy, poglądów na otaczającą rzeczywistość, niekiedy także ukazuje elementy codziennego życia mistrza. Jednak poza dostarczeniem wiadomości, niewątpliwie cennych i interesujących dla wszystkich fanów Władcy Pierścieni,  Listy ofiarowują swym czytelnikom o wiele więcej – możliwość poznania pełnego ciepła i pasji człowieka.

Jeżeli jednak twój ukochany nie jest szczególnie zainteresowany fikcyjnym światem (lub przeciwnie – to jego wielka pasja i wspomniane Listy już posiada), warto podarować mu coś, czym nie pogardzi chyba żaden mężczyzna. Fakty, przygody, tajemnice… Gdzie to wszystko znaleźć? Najprościej – sięgając do dzieła specjalisty: Normana Daviesa. Samo nazwisko autora gwarantuje rzetelność informacji oraz – ze względu na wartki styl opowieści – dużą przyjemność czytania. Spośród najnowszych publikacji Daviesa na szczególną uwagę zasługują Zaginione królestwa. Opisują one historię państw, krain, których poszukiwanie na współczesnych mapach z różnych powodów byłoby bezowocne. Mowa tu np. o Burgundii, Bizancjum, Galicji, a także wielu innych. Zaginione królestwa to znakomity prezent także ze względu na walory estetyczne publikacji – wydanej ze smakiem, a dodatkowo wzbogaconej licznymi reprodukcjami malarskimi.

Zdarzają się jednak mężczyźni, którzy do swoich ulubionych rozrywek nie zaliczają godzin spędzanych nad lekturą opasłych tomów. Dla nich można wybrać książkę niezbyt długą, ale za to obfitującą w konkretne i przydatne w codziennym życiu informacje. A czyż może być wiedza o większym zastosowaniu praktycznym niż ta dotycząca ukochanej kobiety? Oczywiście, że nie! Dlatego też warto sięgnąć po Tylko dla mężczyzn Jeffa i Shaunti Feldhahna. Czy możliwe jest zrozumienie kobiecej duszy? Czy zachowanie pań faktycznie cechuje całkowity brak logiki, tzn. czy ich rekcje na poszczególne słowa i wydarzenia są po prostu dziełem przypadku? Co sprawia, że radość i śmiech zmienia się w jednym momencie w rozpacz i smutek? Pragnąc, by ukochany poznał odpowiedzi na powyższe pytania (a później oczywiście zastosował zdobytą wiedzę w życiu codziennym), warto podarować mu Tylko dla mężczyzn.

Oczywiście wszystkie wyżej prezentowane tytuły stanowią subiektywny wybór, choć o niewątpliwej wartości wielu z nich mogą świadczyć rzesze czytelników. Jednak bez wątpienia najważniejszym kryterium, jakim warto się kierować wybierając prezent, są osobiste preferencje obdarowywanego. Mam jednak nadzieję, że wśród opisanych pozycji, obejmujących szeroką gamę gatunków – od krótkich książeczek dla dzieci, przez pozycje edukacyjne, powieści, poradniki po dzieła popularnonaukowe – każdy szukający ma szansę odnaleźć wartościowy prezent dla swoich bliskich.

Spis polecanych książek (według kolejności pojawiania się w tekście):

Arianna Candell i Rosa M. Curto, Jak się zachować? W przedszkolu, Wydawnictwo Debit, Bielsko–Biała 2010.

Arianna Candell i Rosa M. Curto, Jak się zachować? W parku, Wydawnictwo Debit, Bielsko–Biała 2010.

Arianna Candell i Rosa M. Curto, Jak się zachować? Na przyjęciu, Wydawnictwo Debit, Bielsko–Biała 2010.

Nuria Roca i Rosa M. Curto, Jak się zachować? Na wakacjach, Wydawnictwo Debit, Bielsko–Biała 2010.

Michael Bond, Paddington na wycieczce, Znak, Kraków 2010.

Franklin i dzidziuś, Debit, Bielsko–Biała 2010.

Co babcia i dziadek śpiewali, kiedy byli mali, wybór i opracowanie: Katarzyna Zachwatowicz-Jasieńska, Impuls, Kraków 2010.

Jean-Philippe Arrou-Vignod, Jaśki, Znak, Kraków 2010.

Marta Sienkiewicz, Dom przy ulicy Zwyczajnej, Impuls, Kraków 2006.

Krystyna Piotrowska-Breger, Ja, Kotowski, Impuls, Kraków 2010.

Dr Wighard Strehlow, Program zdrowia św. Hildegardy z Bingen. Dawne lekarstwa na współczesne choroby, Esprit, Kraków 2010.

Ks. Jan Twardowski, Tylko miłość się liczy, Święty Wojciech, Poznań 2009.

Małgorzata Gutowska-Adamczyk, Cukiernia pod Amorem, Nasza Księgarnia, Warszawa 2010.

Jean du Mesnil, Kobiety Nowego Testamentu, Święty Wojciech, Poznań 2010.

J.R.R. Tolkien, Listy, Prószyński i S-ka, Warszawa 2010.

Norman Davies, Zaginione królestwa, Znak, Kraków 2010.

Shaunti i Jeff Feldhahn, Tylko dla mężczyzn, Esprit, Kraków 2007.