„Ślubuję Ci miłość, wierność i uczciwość małżeńską oraz że Cię nie opuszczę aż do śmierci”. Składając przysięgę przed ukochaną osobą, zgromadzoną w kościele rodziną oraz przyjaciółmi, a przede wszystkim przed Bogiem, nowożeńcy nie zakładają, że obowiązuje ona tylko „na trochę”, „na chwilę”. Wierzą, że mimo przeciwności (które prędzej czy później muszą się pojawić) będą trwać w swoim wyborze. Co jednak, gdy z różnych przyczyn, pomimo walk o jego uratowanie, ich małżeństwo się rozpada? Świat proponuje: nic prostszego – bierzecie rozwód, poznajecie kogoś innego i zakładacie nową rodzinę. Stojąc „z boku”, jakoś mało kto zastanawia się, ile rozterek, łez i cierpienia wiąże się z rozpadem małżeństwa. A dla osób wierzących i praktykujących kwestia wejścia w nowy związek jest przecież dużo bardziej problematyczna…
Książka Miłość z odzysku porusza drażliwy i spychany na margines temat – jaki w świetle nauki Kościoła jest status osób, które będąc w związku sakramentalnym związały się z kimś innym kontraktem cywilnym. Bo – powiedzmy sobie szczerze – powszechna wiedza na ten temat jest zazwyczaj dość znikoma i wybiórcza, a często wręcz zafałszowana, stąd łatwo tutaj o pochopne sądy. A że książce Macieja Müllera i Tomasza Ponikły trudno odmówić merytorycznej rzetelności, warto po nią sięgnąć. Znaleźć w niej można m.in. przekrój stanowisk Kościoła odnośnie małżeństwa na przestrzeni wieków – od czasów biblijnych aż do dziś. W trzech – jak je nazwali autorzy – odsłonach, przedstawione są też kościelne spory ostatnich kilku-, kilkudziesięciu lat odnośnie „niesakramentalnych”. Dużo miejsca poświęcono wypowiedziom księży, którzy odpowiadali na pytania o to, jak się przygotować do małżeństwa, by się nie rozstać, dlaczego „niesakramentalni” nie mogą przystępować do sakramentów, czym jest „białe małżeństwo”, oraz czy „niesakramentalni” mają swoje miejsce w Kościele. Możemy też dowiedzieć się o zadaniach sądu biskupiego, a także o tym, jak wygląda kwestia małżeństwa i rozwodu w prawosławiu oraz o działalności duszpasterstwa par niesakramentalnych.
Co jednak nadaje ten publikacji szczególny wymiar, to poruszające świadectwa osób, które mimo zakorzenienia w Kościele zdecydowały się na powtórny, ale już jedynie cywilny, związek. Każda z tych historii jest inna – pokazuje różne okoliczności życiowe, motywacje oraz rozwiązania, na które małżonkowie się zdecydowali: „białe małżeństwo”, życie w Kościele, ale bez przystępowania do sakramentów, stwierdzenie nieważności małżeństwa, odejście od Kościoła… Lektura tych rozdziałów jeszcze bardziej uzmysławia, jak bardzo trudna jest każda z tych decyzji.
Miłość z odzysku jest z całą pewnością lekturą godną polecenia ze względu na jej obiektywność i wieloaspektowość w podejściu do tematu. Mogą z niej wiele dla siebie wyczytać zarówno ci, którzy sami znajdują się w takiej sytuacji, jak i osoby po prostu zainteresowane zagadnieniem relacji. Myślę też, że dziś, w dobie kryzysu małżeństwa, nawet jeśli nie zakładamy, że ta kwestia może nas kiedyś bezpośrednio dotyczyć, to przecież w każdej chwili może tak być w przypadku kogoś z naszej rodziny czy znajomych. Warto więc posiadać odpowiednią wiedzę na ten temat.
Tomasz Müller, Tomasz Ponikło, Miłość z odzysku. Nowy związek – jak żyć w Kościele?, wyd. Znak, Kraków 2010.
