Cnota czystości jest związana z kardynalną cnotą umiarkowania (temperantia) i jest jej podporządkowana./1/ W tradycji filozoficznej jest ona wymieniana jako druga z pośród czterech cnót kardynalnych. Dążenie do posiadania tej cnoty ma swoje źródło w poczuciu godności człowieka/2/. Cnota umiarkowania odpowiada za wprowadzenie ładu „w sposób realizacji potrzeb związanych z dwoma podstawowymi popędami człowieka: popędem samozachowawczym i seksualnym."/3/ To właśnie dzięki tej cnocie popędy człowieka zostają właściwie ukierunkowane, ponieważ są realizowane w zgodzie z rozumną naturą osoby ludzkiej. Należy pamiętać, że owe popędy same w sobie nie są złe. Zostały one dane człowiekowi wraz z jego naturą, by mógł przeżyć, rozwijać się i współpracować ze Stwórcą w dziele stworzenia. Są zatem darem, ale i zadaniem, przez które człowiek może się realizować.

Czystość, jak wyżej zostało powiedziane, związana jest z cnotą umiarkowania, zatem także i ona pełni ważne zadanie we wprowadzeniu ładu moralnego w życie człowieka. Mówiąc dokładniej cnota czystości to sprawność w opanowaniu pożądliwych poruszeń, pragnień, podniet uwarunkowanych popędem płciowym. Wyzwala ona właściwą intencję działania tzn. intencję afirmacji osoby czyli miłość. To właśnie dzięki czystości motywem postępowania człowieka staje się miłość, a nie chęć użycia drugiej osoby w celu zaspokojenia własnych pożądliwości./4/

Każdy chrześcijanin wezwany jest do praktykowania cnoty czystości. Niekiedy używa się słowa „czystość” jako synonim celibatu czy dziewictwa, należy jednak pamiętać, że zredukowanie czystości do wstrzemięźliwości seksualnej jest błędem/5/. Rola tej cnoty polega bowiem na właściwym korzystaniu z daru płciowości w odniesieniu zarówno do osób żyjących w małżeństwie jak i osób bezżennych.

Dla chrześcijan cnota czystości nabiera szczególnego znaczenia poprzez świadomość przebóstwienia ciała przez Chrystusa/6/. Ciało ludzkie jest świątynią Ducha Świętego, dlatego praktykowanie tej cnoty jest związane z Jego darami, a szczególnie z darem czci. „Dar czci jest wewnętrzną siłą człowieka, która nadaje pełny wymiar czystości jako cnocie."/7/ Zatem poszanowanie własnego ciała jest poszanowaniem działania Ducha Świętego, który na mocy chrztu w nim mieszka. Wówczas czystość staje się chwałą ciała ludzkiego przed Bogiem. Dzięki niej człowiek odkrywa oblubieńczy sens swojej cielesności i w pełny sposób może oddać ją Bogu przez wypełnianie swojego powołania, czy to w małżeństwie, czy w życiu bezżennym.

Ważnym wymiarem, w którym cnota czystości odgrywa znaczącą rolę, jest wymiar wychowawczy. Wychowanie do czystości odbywa się od najmłodszych lat/8/. Niezastąpioną rolę odgrywa tu przykład rodziców. Przekazanie dzieciom szacunku dla własnego ciała oraz dla innych ludzi wyzwala poczucie godności, na którego fundamencie może rozwijać się cnota czystości. Wzbudzenie atmosfery miłości, bezpieczeństwa i zaufania w rodzinie pozwala na przeprowadzenie szczerych rozmów, wynikających z troski o dobro dziecka.

Dziewczęta w rodzinie w sposób szczególny powinny być przegotowywane do pełnego radości służenia pomocą innym, do ofiarności, rozumienia innych. Wrażliwość dziewcząt także powinna być przez rodziców właściwie ukierunkowana, by stała się cechą pomocną w dostrzeganiu potrzeb bliźnich. Ważne znaczenia ma również wykształcenie postawy skromności, zarówno w odniesieniu do ubioru jak i zachowania oraz postawy szacunku dla własnej kobiecości./9/

Chłopcy natomiast powinni być wsparci w kształtowaniu postawy rycerskości wobec dziewcząt, opiekuńczości, chęci niesienia pomocy oraz uprzejmości. Ważne jest również uczenie ich odpowiedzialności za własne czyny. Należy także chronić chłopców przed zbytnim skupianiem uwagi na sobie, na postawie przyjemności./10/

Czystość pozawala na pełny, harmonijny rozwój, umożliwia właściwą relacją między osobami różnej płci. Dzięki tej cnocie młody człowiek może w sposób dojrzały rozpoznać swoje powołanie i w pełni je realizować. Dlatego wychowanie do czystości to zarazem przygotowanie do służenia innym poprzez powołanie, jakie wyznaczył każdemu Chrystus.

[1] Por. J. S. Szymczak, Czystość, w: Słownik Małżeństwa i Rodziny, red. E. Ozorowski, Warszawa-Łomianki 1999, ss. 76-81.

[2] Por. A. Robaczewski, O cnotach i wychowaniu, Lublin 1999, s. 51.

[3] T. Styczeń, J. Merecki, ABC Etyki, dz. cyt., 45.

[4] Por. K. Wojtyła, Miłość i odpowiedzialność, Lublin 1982, s. 153.

[5] Por. J. S. Szymczak, Czystość, art. cyt., s. 77; B. Kuras, Święty Paweł o chrześcijańskiej czystości, Katowice 1987, ss. 8-9.

[6] Por. J. S. Szymczak, Czystość, art. cyt., s. 77.

[7] Tamże.

[8] Por. A. Regulska, Wartość czystości seksualnej, Tychy 2007, ss. 59-98; K. Kietliński, Jesteś moją miłością, Warszawa 2005, ss. 22-27.

[9] Por. J. S. Szymczak, Czystość, art. cyt., s. 77.

[10] Por. Tamże, s. 80.