Nasze czyny za życia brzmią echem w wieczności
„Gladiator”
Księga Syracydesa zawiera wiele pouczeń adresowanych do mężczyzn. Starożytny Mędrzec nie ogranicza się tylko do nakazów i napomnień. W końcowej partii księgi autor ukazuje swoim uczniom wybitnych mężów, którzy na przestrzeni dziejów Narodu Wybranego realizowali ideał wskazany przez Boga, przez co stali się wzorem dla kolejnych pokoleń. Fragment tych rozważań Syracydesa bywa nazywany Pochwałą przodków, jednak moim zdaniem z pragmatycznym wymiarem księgi bardziej zgodne byłoby miano Wzoru dla potomnych. Wstępem do ukazania sylwetek poszczególnych przodków jest poniższa perykopa, którą przytaczam zgadnie z przekładem Biblii Tysiąclecia (wyd. V):
Wychwalajmy mężów sławnych i ojców naszych według następstwa ich pochodzenia. 2 Pan sprawił w nich wielką chwałę, wspaniałą swą wielkość od wieków. 3 Jedni panowali w swoich królestwach, byli mężami sławnymi z potęgi, doradcami dzięki swemu rozumowi, którzy się wypowiedzieli w proroctwach. 4 Byli panującymi nad krajami dzięki rozstrzygnięciom i władcami dzięki swej przenikliwości, mądrymi myślicielami przez swoją uczoność, a w służbie swej rządcami. 5 Byli twórcami melodii muzycznych i pisali poezje; 6 mężami bogatymi, obdarzonymi potęgą, zażywającymi pokoju w swych domach. 7 Wszyscy ci przez pokolenia byli wychwalani i stali się dumą swych czasów. 8 Niektórzy spomiędzy nich zostawili imię, tak że opowiada się ich chwałę; 9 ale są i tacy, o których nie pozostała pamięć: zginęli, jakby wcale nie istnieli, byli, ale jak gdyby nie byli, a dzieci ich po nich. 10 Lecz ci są mężowie pobożni, których cnoty nie zostały zapomniane, 11 pozostały one z ich potomstwem, dobrym dziedzictwem są ich następcy. 12 Potomstwo ich trzyma się przymierzy, a dzięki nim - ich dzieci. 13 Potomstwo ich trwa zawsze, a chwała ich nie będzie wymazana. 14 Ciała ich w pokoju pogrzebano, a imię ich żyje w pokoleniach. 15 Narody opowiadają ich mądrość, a zgromadzenie głosi chwałę. (Syr 44,1-15).
Od wnikliwej analizy egzegetycznej tego tekstu ważniejsze jest moim zdaniem pytanie, które między wierszami Syracydes stawia mężczyznom wszystkich epok: dołączysz do grona mężów sławnych czy zapomnianych?
Mędrzec nie ukrywa, że godne przejście do historii uzależnione jest od życiowej postawy mężczyzny. Nie jest zależne od pozycji społecznej czy zawodu. Są wśród mężów sławnych królowie, rządcy, uczeni, myśliciele, prorocy, muzycy, poeci. Tym, co ich wszystkich łączy, nie jest odniesiony sukces, ale cnota pobożności, która zawiera w sobie wiarę w Boga i związane z nią moralne postępowanie.
Z powyższym tekstem wiąże się również pytanie o rozumienie sławy. Współcześnie możemy mieć kłopot ze zrozumieniem tego zagadnienia. Syracydesowi raczej nie chodzi o gwiazdy jednego sezony. Nie chodzi mu również o ludzi znanych nieco dłużej, ale zawdzięczających rozgłos skandalom. Wielu ludzi jest dziś powszechnie znanych z tego, że w blasku fleszów obnoszą swoje upodlenie.
Każdy sam musi odpowiedzieć sobie na pytanie, jak chce przejść do historii, jak chce zostać zapamiętany. Jaki obraz siebie pozostawię w pamięci najbliższych, w pamięci przyjaciół, sąsiadów, kolegów z pracy? Jakiś czas temu znajomy opowiadał mi o pewnym facecie, który w sile wieku zakończył swój ziemski żywot podczas wizyty w domu publicznym. Czegoś takiego chyba nie przewidział. Trudno zresztą przewidzieć swoją śmierć. Być może jednak uświadomienie sobie własnej śmiertelności pozwoli roztropniej kroczyć przez życie. Syracydes wyraził tę myśl słowami: We wszystkich swoich sprawach pamiętaj o swym końcu, a nigdy nie zgrzeszysz (Syr 7,36).
Syracydes w kolejnych wersach ukazuje swoim uczniom grono wielkich przodków: Noego, Abrahama, Mojżesza, Aarona, Jozuego, Kaleba, Dawida i innych. Musimy jednak pamiętać, że Mądrość Syracha nie wyczerpuje całego bogactwa nauk biblijnych. Chrześcijaninowi perspektywę wyznaczają bowiem słowa Jezusa Chrystusa, który do swojego ucznia rzekł: Zwycięzcy dam zasiąść ze Mną na tronie, jak i ja zwyciężyłem i zasiadłem z mym Ojcem na Jego tronie (Ap 3,21). Słowa Pana Jezusa są nie tylko zachętą do wytrwałości, lecz także pouczają, że przejście do historii jest przejściem do wieczności.
